MĘSKI STRÓJ WESELNY I ODŚWIĘTNY Z PRZEŁOMU XIX I XX WIEKU, TZW. GEJROK

W okresie od 1900 do 1914 r. w strojach męskich dominuje czerń i ciemny granat. Kiedy czarne stroje ślubne i odświętne przejęto z mody niemieckiej, męski strój ludowy prawie zupełnie znikł, z wyjątkiem noszonych ostentacyjnie czerwonych jak. Sukmany zamieniono na czarne, krótsze suknie męskie w komplecie z czarnymi spodniami. Jeśli strój męski całkowicie pokrywał się z niemiecką modą miejską, Krajniacy nazywali go gejrokiem, na który składały się surdut lub marynarka z brustaszą (małą kieszonką na ozdobną chusteczkę), spodnie z rozporkiem zapinanym na guziki i spinane z tyłu na sprzączkę, zwykle żakardową westkę i płaszcz będący rodzajem peleryny. 
 Głowę okrywano cylindrem. Całość dopełniały półbuty wiązane na sznurowadła lub zapinane na zatrzaski ozdobione na zewnątrz guzikami. Wydaje się, że getry opadające na buty nie znalazły zastosowania w przypadku chłopów.
 Odwzorowany strój pana młodego przedstawiony na ilustracji, został zaczerpnięty z zachowanego stroju ślubnego znajdującego się w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. M. Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu. Jest to przykład kompilacji gejroka i tradycyjnej, choć mocno skróconej sukmany chłopskiej. Zachowała się butonierka (dziurka na guzik do spinania lewej klapy kołnierza na guzik po prawej stronie). Umieszczano w niej drobne gałązki bukszpanu (grynszpanu) lub mirt związanych białą wstążeczką. Z tyłu sukni znajdowały się dwa metalowe guziki, to uproszczony relikt potrzeb z niebieskiej XIX-wiecznej sukmany. Natomiast spodnie mają krój miejski. Niewątpliwie posiadają one elementy, których nie spotykano w buksach męskich i portkach kawalerskich. Spodnie, po raz pierwszy, posiadają rozporek i widoczne kieszenie z półokrągłymi otworami, a z tyłu umieszczono szerokie troki ze sprzączką ściągającą spodnie w pasie zamiast paska skórzanego, analogicznie jak w ówczesnych westkach.  
Miejscami używano tradycyjnych koszul, prostego kroju z wszywanymi pod kątem prostym rękawami, z cwiklami i nadołkami. Wykończone pod szyją stójką lub małym kołnierzykiem, z małym rozcięciem z przodu zapinanym na guzik albo brzeg pozostawiano gładki. Rękawy były zakończone małymi mankietami. Natomiast koszule gejroka zapinane z przodu na kilka guzików posiadały wymienne krochmalone płócienne kołnierzyki i również wymieniane mankiety pilśniowe, zapinane na spinki, przeznaczone tylko do koszul  męskich.

Opis i rekonstrukcja dr hab. Dorota Angutek prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego. Ilustracje Krzysztof K. Przygoda. CC BY-SA 3.0 PL